رسانه و تحول سیاست در تمدن‌های نوین؛ بررسی نظری نقش رسانه‌ها در شکل‌گیری و تحول ساختارهای سیاسی و تمدنی در عصر دیجیتال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گرایش اندیشه‌های سیاسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.

چکیده

رسانه‌ها از دیرباز نقشی اساسی در شکل‌دهی به ساختارهای سیاسی و تمدنی ایفا کرده‌اند؛ اما در عصر دیجیتال، این نقش دستخوش تحولی بنیادین شده است. رسانه‌های دیجیتال دیگر صرفاً ابزار انتقال اطلاعات نیستند؛ بلکه به کنشگرانی فعال در بازتولید و دگرگونی مناسبات تمدنی و سیاسی بدل شده‌اند. رسانه‌های نوین، با فراتر رفتن از محدودیت‌های زمانی و مکانی، فرایندهای شکل‌گیری هویت‌های تمدنی، توزیع قدرت، مشروعیت‌بخشی سیاسی و بازآرایی نظم‌های تمدنی را به شیوه‌ای بی‌سابقه متحول کرده‌اند. این پژوهش با روش تحلیل مضمون و اشاره به نظریات مطرح «دهکده جهانی» مک لوهان، «جامعه شبکه‌ای» کاستلز، «حوزه عمومی» هابرماس، «هژمونی فرهنگی» گرامشی و «برجسته‌سازی» مک کامبز و شاو به بررسی نقش رسانه‌ها در تحولات تمدنی پرداخته و نشان می‌دهد که رسانه‌های دیجیتال چگونه در تکوین گفتمان‌های تمدنی، بازتعریف روابط میان فرهنگ‌ها و جوامع و همچنین تشدید یا تضعیف شکاف‌های تمدنی مؤثر واقع شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که رسانه‌ها از یک‌سو به تعاملات میان‌تمدنی، تقویت گفتمان‌های فرهنگی و تسریع فرایندهای همگرایی تمدنی کمک کرده‌اند و از سوی دیگر، به بسط نابرابری‌های اطلاعاتی، استعمار فرهنگی و تعمیق گسست‌های ایدئولوژیک انجامیده‌اند. در این میان، رسانه‌ها به ابزاری برای بازنمایی، تثبیت و حتی چالش با ارزش‌ها و هنجارهای تمدنی بدل شده‌اند. در نهایت، درحالی‌که رسانه‌های دیجیتال ظرفیت‌هایی بی‌بدیل برای پیوند میان تمدن‌ها ایجاد کرده‌اند؛ اما هم‌زمان، نوعی بازآرایی در مناسبات قدرت و ساختارهای تمدنی را رقم زده‌اند که نیازمند واکاوی انتقادی و عمیق است.

کلیدواژه‌ها

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار