دکتری مدیریت راهبردی و عضو هیئت علمی دانشگاه جامع امام حسین، تهران، ایران.
چکیده
این مقاله به بررسی ابعاد مختلف مقاومت در سیره پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص) میپردازد و تلاش میکند علل و عوامل، اصول، اهداف و راهبردهای مقاومت ایشان را برای مواجهه با چالشهای اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و دفاعی تبیین کند. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی الگوهای رفتاری پیامبر (ص) در برابر فشارهای مختلف و کاربرد عملی این اصول در دنیای معاصر است. سؤال اصلی تحقیق این است که مقاومت در سیره پیامبر اسلام (ص) چه ابعاد و مؤلفههایی دارد و چگونه میتوان آن را در مواجهه با شرایط و مقتضیات امروز به کار برد؟ برای پاسخ به این سؤال، از روش توصیفی - تحلیلی استفاده شده و منابع اصلی شامل قرآن کریم، کتب حدیث، سیره نبوی(ص) و تحقیقات با رویکرد تاریخی و تطبیقی تحلیل شدهاند. نتایج پژوهش نشان میدهد که مقاومت پیامبر(ص) بر مبنای اصولی همچون اخلاص، معنویت، عدالت، مبارزه با ظلم، دفاع از مظلوم، مقابله با سلطهگری توکل بر خدا، صبر در برابر سختیها و ناملایمات، دعوت مبتنی بر حکمت و موعظه حسنه و ایجاد انسجام درونی جامعه استوار بوده است. همچنین، پیامبر(ص)با استفاده از راهبردهایی مانند گفتوگوی سازنده با یهودیان مدینه، مشرکان قریش، سران قبایل و اعزام سفیر به دولتهای بزرگ با انسجام درونی توانستند در برابر فشارهای شدید اجتماعی و سیاسی ایستادگی کنند. نوآوری این تحقیق در بررسی جامع ابعاد مقاومت پیامبر(ص) و تطبیق آن با انواع مقاومتهای دیگر و تبیین وجوه اشتراکات و تمایزهای آن با گونهشناسی مقاومتهای دیگر است تا با شناسایی این وجوه تمایزها و تشابهها بتوان نظریه مقاومت اسلامی را استخراج کرد.
)